Đài Saigon Houston 900AM phỏng vấn
Giáo sư Nguyễn Văn Chữ (321-230-7182)
8:30-9:30am, thứ năm, 23/07/2026
Kính thưa Quý thính giả,
Quí Vị đang theo dõi Đài Saigon được phát thanh trên làn sóng 900AM tại Houston và trên hệ thống internet toàn cầu qua địa chỉ saigonradiohouston.com, hoặc qua số điện thoại 631-359-8457. Tiếp theo đây là chương trình Vấn đề Hôm nay, do Nguyễn Chính Kết phụ trách, xin trân trọng kính chào Quý thính giả.
Kính thưa Quý thính giả, trong chương trình «Vấn đề Hôm nay» chúng tôi rất hân hạnh mời được Giáo sư Nguyễn Văn Chữ, một chuyên gia kinh tế nhiều năm giảng dạy và nghiên cứu tại Houston, Texas. Giáo sư có chuyên môn sâu về kinh tế vĩ mô, kinh tế lượng, tiền tệ và ngân hàng, với nhiều công trình nghiên cứu được công bố trên các tạp chí học thuật quốc tế. Bên cạnh công việc giảng dạy đại học, Giáo sư cũng thường xuyên có những phân tích về tình hình kinh tế Hoa Kỳ và kinh tế thế giới dưới góc nhìn học thuật.
Trước hết chúng tôi xin kính chào Giáo sư Nguyễn Văn Chữ, rất vui được Anh đến với Quý thính giả Đài Saigon Houston 900AM hôm nay.
1) Thưa Giáo sư Nguyễn Văn Chữ, tôi có dịp đọc những bài viết của Anh, đặc biệt ba bài viết Anh gửi cho tôi mới đây, trong đó Anh nhấn mạnh rằng Việt Nam đang vận hành dưới «thể chế khai thác», trái ngược với «thể chế bao trùm» mà các nhà kinh tế đoạt Nobel cho là nền tảng của phát triển bền vững. Với người bình dân như tôi và thính giả, xin Anh giải thích thật dễ hiểu: hai loại thể chế này khác nhau thế nào, và vì sao chúng quyết định số phận kinh tế của một quốc gia?
2) Thưa Giáo sư Nguyễn Văn Chữ, Từ nền tảng thể chế mà Anh vừa giải thích, xin phép được đi thêm một bước nữa vào một khái niệm mà nhiều người nghe qua nhưng chưa hiểu rõ. Anh có nói rằng Việt Nam đang đứng trước một «bẫy thu nhập trung bình». Nghe thì trừu tượng, nhưng xin Anh diễn giải bằng một hình ảnh đời thường: bẫy này là gì, và vì sao Việt Nam sau hơn 30 năm đổi mới vẫn chưa thoát ra được?
3) Thưa Giáo sư Nguyễn Văn Chữ, Khi đã hiểu bẫy thu nhập trung bình, tôi muốn quay lại mô hình kinh tế mà Việt Nam đang theo đuổi, vì dường như chính mô hình này cũng góp phần tạo ra cái bẫy đó… Trong các bài viết, Anh phân tích rằng mô hình «kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa» thực chất là hai hệ thống mâu thuẫn nhau. Xin Anh giải thích cho thính giả: vì sao mô hình này không thể tạo ra một nền kinh tế thị trường đúng nghĩa?
4) Thưa Giáo sư Nguyễn Văn Chữ, Cảm ơn Anh đã giải thích rất rõ. Từ nền tảng ấy, xin cho phép tôi hỏi về một điều mà nhiều người từng kỳ vọng: cơ hội để Việt Nam trở thành một «con hổ mới của châu Á»… Một điểm tôi rất chú ý: Anh nói rằng Việt Nam đã bỏ lỡ cơ hội trở thành «con hổ mới của châu Á». Xin Anh chia sẻ: cơ hội đó đã bị bỏ lỡ như thế nào? Và liệu Việt Nam còn cơ hội thứ hai không?
5) Thưa Giáo sư Nguyễn Văn Chữ, khi nói về cơ hội bị bỏ lỡ, tôi thấy Anh nhắc đến một khái niệm khá đặc biệt: «nền kinh tế dự án». Xin Anh giúp thính giả hiểu rõ hơn về cụm từ «nền kinh tế dự án», nghe rất lạ với người bình dân. Xin Anh giải thích: tại sao kinh tế Việt Nam lại bị gọi như vậy? Và nền kinh tế dự án ấy gây hại thế nào cho sự phát triển của đất nước?
6) Thưa Giáo sư Nguyễn Văn Chữ, Từ kinh tế dự án, tôi muốn chuyển sang một vấn đề mà ai cũng quan tâm, vì nó ảnh hưởng đến mọi mặt đời sống: đó là tình trạng tham nhũng… Trong bài viết, Anh nói rằng tham nhũng ở Việt Nam không phải là hiện tượng, mà là cấu trúc. Xin Anh giúp thính giả hiểu rõ hơn: vì sao tham nhũng lại gắn liền với cấu trúc của thể chế, và vì sao «đốt lò» không thể giải quyết tận gốc?
7) Thưa Giáo sư Nguyễn Văn Chữ, Cảm ơn Anh. Một yếu tố khác cũng được Anh phân tích rất sâu là giáo dục, nền tảng của mọi sự phát triển. Xin Anh cho biết thêm… Anh từng phân tích rất kỹ về giáo dục Việt Nam: lạc hậu, bằng giả, thiếu kỹ năng, khiến các tập đoàn lớn phải tự đào tạo lại nhân lực. Xin Anh cho biết: vì sao giáo dục lại trở thành điểm nghẽn lớn nhất của Việt Nam hiện nay?
8) Thưa Giáo sư Nguyễn Văn Chữ, Khi giáo dục và nội lực trong nước gặp khó, nhà nước lại hướng về nguồn lực Việt kiều. Xin Giáo sư chia sẻ thêm về điều này… Trong bài viết về Quyết định 1334, Anh nói rằng nhà nước đang muốn huy động chất xám và tài lực của Việt kiều. Nhưng theo Anh, điều gì khiến Việt kiều khó có thể đóng góp hiệu quả trong bối cảnh hiện nay?
9) Thưa Giáo sư Nguyễn Văn Chữ, Từ nội lực trong nước và nguồn lực bên ngoài, tôi muốn mở rộng ra bối cảnh quốc tế, nơi Việt Nam đang đứng giữa hai sức ép lớn… Anh có phân tích rằng Việt Nam đang ở thế kẹt giữa Mỹ và Trung Quốc, nhất là sau chính sách thuế đối ứng của Mỹ. Xin Anh giải thích: vì sao thế kẹt này nguy hiểm, và Việt Nam cần điều gì để giữ được tự chủ chiến lược?
10)Thưa Giáo sư Nguyễn Văn Chữ, cảm ơn Anh . Và để kết thúc phần trao đổi hôm nay, xin cho phép tôi hỏi một câu mang tính tổng hợp, cũng là câu hỏi mà nhiều người Việt trăn trở… câu này mang tính triết lý một chút: trong ba bài viết, Anh nhiều lần nhấn mạnh rằng nếu thể chế không thay đổi, thì mọi tầm nhìn, kể cả «kỷ nguyên trỗi dậy quốc gia», đều khó thành hiện thực. Xin Anh cho biết: theo Anh, điều quan trọng nhất Việt Nam phải thay đổi là gì? Kinh tế, giáo dục, hay chính trị?
